Journalistiek en Nieuwe Media

Signalement
Transparantie houdt geen verband met geloofwaardigheid Bron: J. (Flickr) "Transparancy"

Transparantie houdt geen verband met geloofwaardigheid

Interne of externe linkjes in een tekst, positieve of negatieve commentaren van lezers, snel fouten herstellen, user generated content … Allemaal middelen die de geloofwaardigheid van (online) journalistiek nauwelijks vergroten. Blijkt uit een Zweeds exper

Transparant is de nieuwe norm: om hun geloofwaardigheid te verbeteren, laten journalisten zien hoe hun nieuws tot stand komt. Maar heeft dat wel het gewenste effect op de lezers? Om het verband tussen transparantie en geloofwaardigheid te onderzoeken, onderscheidden Michael Karlsson, Christer Clerwall & Lars Nord twee soorten geloofwaardigheid: van het bericht dat mensen lezen en de bronnen die daarin staan vermeld. Hun experiment met 1320 respondenten leidde eerder deze maand in een speciaalnummer van Journalism Studies over de toekomst van de journalistiek tot een heldere conclusie: nee. Uiteenlopende middelen die de transparantie zouden bevorderen, maakten noch de bron, noch het bericht geloofwaardiger.

21 manieren

Op basis van eerder onderzoek stelden de onderzoekers een lange lijst te manipuleren variabelen op: kreeg de lezer uitleg over nieuwsselectie, de invalshoek van het onderwerp? Wat vond de journalist er eigenlijk zelf van? En mensen die het stuk hadden gelezen en becommentarieerd? Was het stuk geschreven door een lezer of door een professionele journalist? Allemaal extra informatie op basis waarvan lezers kunnen bepalen hoe geloofwaardig een tekst of bron kan zijn.

Vervolgens lieten de onderzoekers een professionele journalist een fake tekst schrijven. Die presenteerden ze, gemanipuleerd, aan groepjes respondenten (steeds ongeveer zestig personen). Sommige lezers kregen dus een nieuwsbericht met negatieve opmerkingen over de journalist eronder, anderen niet. Weer anderen kregen interne en/of externe links in de tekst naar bronnenmateriaal. Soms werd gedaan alsof de tekst door een betrokken burger was geschreven. De onderzoekers onderscheidden 21 variabelen voor geloofwaardigheid waarmee ze het artikel manipuleerden.

Kritische comments hebben wel invloed

Na lezing ondervroegen ze respondenten over de geloofwaardigheid van de content en de bronnen. Wat bleek? Weinig correlatie. Alleen als de journalist werd vervangen door een burger of als er onder het stuk negatieve opmerkingen stonden over de journalist, ging de geloofwaardigheid onderuit.

De andere middelen deden weinig of niets. Als de journalist zijn invalshoek uitlegde, had dat een (klein) positief effect op de geloofwaardigheid van het artikel. Interne of externe links maakten het artikel in de ogen van respondenten ‘eerlijker’ en als er negatief commentaar was op de journalist, beschouwden respondenten het stuk weinig feitelijk.

En misschien wel het opvallendst: als fouten snel werden gecorrigeerd, had dat nauwelijks effect op de geloofwaardigheid van de tekst.  En dat terwijl Nederlandse nieuwsconsumenten in een eerder onderzoek het juist belangrijk vonden dat journalisten openlijk fouten toegaven. Maar dat is wat de proefpersonen zeiden dat ze vonden. In het experiment bleek het nauwelijks uit te maken. Kortom: prachtig materiaal voor een vervolgstudie. Bijvoorbeeld in de vorm  van een masterscriptie. Wie?

Karlsson, M., Clerwall, C., Nord, L. (2014). You Ain’t Seen Nothing Yet. Transparency’s (lack of) Effect on Source and Message Credibility. Journalism Studies 15, 668-678.

Plaats een reactie

Name (required)

E-mail (required)

Een avatar? Ga naar www.gravatar.com

Onthoud mij
Hou me op de hoogte van reacties